Tag
Tag is de term voor een tref-, rubriek-, sleutelwoord of label dat gebruikt wordt om digitale bestanden of documenten kort samen te vatten en terugvindbaar te maken in een digitale omgeving. Tagging, of het vrij toekennen van trefwoorden, is populair geworden met de web 2.0-generatie. Internetgebruikers ontsluiten hun eigen content of content van anderen met vrij gekozen tags. Bijvoorbeeld: foto’s op sociale websites als Flickr, boeken in de eigen bibliotheek op LibraryThing, muziek op last.fm, … Content wordt op die manier groepeer- en terugvindbaar met woordenschat waarmee de gebruikers zelf vertrouwd zijn.
Taggen is vergelijkbaar met het toekennen van trefwoorden door bibliotheken. Anders dan bij trefwoordenontsluiting door bibliotheken gaat het bij taggen niet om een structuur met vooropgestelde termen, vastgelegde regels voor het bepalen van nieuwe termen of het manueel opbouwen van verwijzingsstructuren in thesauri of taxonomieën. Het resultaat van grote verzamelingen tags wordt een folksonomy genoemd.
Wanneer de bibliotheekcatalogus opengesteld wordt om gebruikers te laten taggen kunnen we spreken van een bibliotheek 2.0-toepassing.
Toepassingen waarbij de machineberekening van verbanden tussen tags gebruikt worden voor bijvoorbeeld zoekmachine-optimalisering kunnen gekaderd worden in de Web 3.0-stroming.
Web 3.0
Web 3.0 wordt in verschillende betekenissen gebruikt. De meest voorkomende omschrijving is de realisatie van het semantisch of betekenisvolle web, zoals in 1999 omschreven door Tim Berners-Lee. De explosie aan content die beschikbaar is door goedkopere schijf- en opslagruimte én massaal gecreëerde gegevens via web 2.0-toepassingen maakt het mogelijk om uit deze data inhoudelijke verbanden met machine-logica te extraheren. Door toekennen van bijvoorbeeld vrije trefwoorden (tags) aan websites (social bookmarking), het ontsluiten van de eigen bibliotheekcollectie met vrije trefwoorden, het opbouwen van encyclopedieën en kennisdatabanken door de internetgemeenschap (wiki’s), … kunnen verbanden tussen termen -die bv. veel dicht bij elkaar voorkomen- gezien worden als verwante begrippen waardoor de data voor machines interpreteerbaar worden. Dit neemt niet weg dat door mensen vastgelegde verbanden in manueel gecreëerde thesauri ook een belangrijke bron vormen voor de realisatie van het semantische web. Het semantische web is nog voor een groot deel theorie. Toepassingen ervan kunnen vorm krijgen in slimme vormen van data-aggregatie en zouden problemen die een gevolg zijn van informatie-overvloed kunnen helpen oplossen.
Bibliotheek 2.0
Onder de noemer Bibliotheek 2.0 kunnen alle activiteiten of realisaties van en door bibliotheken en bibliotheekgebruikers gezien worden die gekaderd of te verklaren zijn vanuit de Web 2.0-stroming. In een enge benadering kunnen dit typische Web 2.0-toepassingen op internet geïnitieerd door een bibliotheek zijn, bijvoorbeeld een blog van een bibliotheek. In een ruimere interpretatie kunnen hier alle bibliotheekactiviteiten onder vallen die participatie van bibliotheekklanten bevorderen bij de werking, selectie, aankoop, ontsluiting, … van een bibliotheek en de collectie.
Web 2.0
Web 2.0 staat voor het internet van de tweede generatie, waarbij het belangrijkste verschil met de eerste generatie is dat de webpagina’s dynamisch opgebouwd worden in een tweerichtingsverkeer tussen publiceerder en lezer. De communicatie in 2 richtingen zorgt voor vele nieuwe toepassingen, snel evoluerende content en vooral een nieuwe mentaliteit waarbij de autoriteit van één persoon of één instelling plaats maakt voor participatie van de hele wereld.
Bibliotheken die vanaf het begin van het wereldwijde web mee hebben gewerkt aan de drempelverlaging van het internet hebben nu een inhaalbeweging te vervullen door de gewijzigde mentaliteit waarbij (bibliotheek-)gebruikers mee voorzien in het creëren van content, daar waar de bibliotheek staat of stond voor een autoriteit in het ontsluiten van gecontroleerde content.