Universal search
Het concept universal search werd in mei 2007 aangekondigd door Google als een nieuw principe om verticale zoekomgevingen te integreren. Voor Google betekende dit de integratie van hun afzonderlijke omgevingen books, video, news, images, … op het algemene hoofdadres. Afzonderlijke informatie silo’s worden ook verticale zoekmachines genoemd.
Een verticale zoekmachine is afgebakend tot een bepaald soort informatie, een bepaald onderwerp, een bepaalde collectie, … bijvoorbeeld van een specifieke bibliotheek of groep van bibliotheken.
In het concept van universal search blijven de verticale zoekomgevingen naast elkaar bestaan maar ze worden in een horizontale zoekmachine geblend of gemixt gepresenteerd.
Een grote uitdaging van universal search ligt in het overzichtelijk en/of gepersonaliseerd presenteren van resultaten uit verticale zoekmachines.
Universal search kan ook voor de zoekomgeving van bibliotheken een rol spelen bij het geïntegreerd en overzichtelijk presenteren van (informatie over) fysieke en digitale bibliotheekcollecties.
Meer informatie over universal search
GII
GII staat voor de Gemeenschappelijke Informatie Infrastructuur van bibliotheken in Nederland. De informatie infrastructuur staat o.a. voor het geheel van systemen dat voorziet in de metadatacreatie, -verwerking, -uitwisseling en -presentatie in functie van gestandaardiseerde opbouw van bibliotheekcatalogi.
In juni 2008 werd het GII-consortium opgericht waarin wetenschappelijke en openbare bibliotheken samen met de Koninklijke Bibliotheek verenigd zijn om samen te werken aan één digitale informatie-infrastructuur voor alle bibliotheken in Nederland.
De kernleden van het consortium zijn: 13 Nederlandse Universiteitsbibliotheken, de Koninklijke Bibliotheek, de Stichting WSF (samenwerkingsverband van 14 bibliotheken met een Wetenschappelijke Steunfunctie) en sinds 2009 ook de Vereniging van Openbare Bibliotheken in Nederland (VOB).
PEGI
PEGI, de Pan European Game Information, is een Europees classificatiesysteem voor games, videospelen en andere amusement of educatieve spelsoftware. Het is in 2003 opgezet als voorlichtingssysteem om de consument informatie te geven over de inhoud van games, bv. sex, spanning, drugs, discriminatie, geweld, ….
Een duiding van de inhoud wordt gecombineerd met de geschiktheid voor een bepaalde leeftijdscategorie. PEGI maakt hiervoor gebruik van vijf leeftijdscategorieën.
Voorbeelden: een PEGI 7 spel is niet geschikt voor kinderen jonger dan zeven jaar, een PEGI 18 spel is alleen geschikt voor volwassen van 18 jaar en ouder.
Bij een PEGI classificatie gaat het om de leeftijd die geschikt is om een spel te spelen, niet om de moeilijkheidsgraad.
Het systeem is ontwikkeld door de ISFE, of de Interactieve Sofware Federation Europe. De toekenning van PEGI-codering door uitgevers wordt beoordeeld door het Nederlands Instituut voor de Classificatie van Audiovisuele Media (NICAM).
Meer informatie over PEGI
RDA
RDA, staat voor Resource Description and Access, en is als contentstandaard of catalografieregelgeving de internationale opvolger van AACR2. RDA incorporeert de FRBR-woordenschat en -concepten en gaat daarbij anders dan bij oudere catalogiseerregels uit van het beschrijven van de inhoud van het werk in plaats van de manifestatie. RDA onderscheidt zich verder nog van AACR2 door de ruimere internationale doelgroep en collecties. Behalve voor fysieke bibliotheekcollecties moet de standaard ook bruikbaar zijn voor het beschrijven van archief-, museum-, … en digitale collecties. De standaard wordt ontwikkeld door de “Joint Steering Committee for the Development of RDA”.
Meer informatie over RDA.
AACR
AACR, of de Anglo American Cataloguing Rules, is de standaard voor titelbeschrijving in Angelsaksische landen en daardoor de meest toegepaste catalogiseerregelgeving. De eerste versie is verschenen in 1967. Versie 2 (AACR2) verscheen in 1978 met herzieningen in 1988 (vanaf dan in beheer van de Joint Steering Committee), 1998 en 2002. De standaard is het resultaat van internationale samenwerking tussen Canada, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Versie 3 van AACR, wordt de internationale catalogiseerstandaard, en verschijnt in 2010 onder de nieuwe naam RDA.
Meer informatie over AACR2.
API
API, of een Application Programming Interface, is de softwarelaag die ervoor zorgt dat verschillende software-omgevingen met elkaar kunnen communiceren. Een API definieert hoe er toegang kan verkregen worden tot een software-omgeving om (extra) functies te bouwen in een andere omgeving. Door een API is het mogelijk om gegevens aan te spreken en zo bijvoorbeeld een zoek- en/of presentatie-omgeving te bouwen op een databank.
De code om gegevens van een databank of website te integreren op een andere website is één van de essenties van web2.0. Een API is benaderbaar via methoden als SOAP, RSS, of XML/RPC. Het formaat dat teruggestuurd wordt kan bijvoorbeeld XML of JSON zijn.
Door publieke API’s op het web is het mogelijk om nieuwe webpagina’s te ontwikkelen die gegevens van diverse webbronnen combineren in een mashup.
DOI
DOI, of de Digital Object Identifier is een systeem voor het identificeren van content in een digitale omgeving. Digitale documenten of objecten kunnen in de loop van de tijd veranderen van inhoud of van plaats. Omdat de DOI-naam ongewijzigd blijft kan een object blijvend geïdentificeerd worden.
Het DOI-systeem wordt beheerd door de Internation DOI Founation (IDF). DOI-namen volgen een vaste semantische syntax die vastgelegd is in de NISO-standaard Z39.84-2005.
Een voorbeeld van een DOI is de identifier “doi:10.1000/186” voor de digitale versie van het DOI-handboek.
Meer informatie over DOI.
Ontologie
Ontologie, of ontology, is in oorsprong een Grieks begrip dat staat voor de “zijnsleer”. In de informatiewetenschap staat een ontologie voor de weergave van een set van concepten in een (kennis)domein. In een ontologie worden definities van concepten en relaties tussen concepten vastgelegd. Ontologieën worden ingezet om machines kennis bij te brengen. Ontologieën vervullen in deze rol een basis voor de semantische logica waarmee het web 3.0 concepten en hun betekenissen (her)kent en via semantische linken een betekenisvolle connectie tussen ideeën mogelijk maakt. Een ontologie kan gezien worden als een taxonomie + thesaurus + woordenboek. De basisingrediënten van een ontologie zijn:
- classes: classes of concepten uit een kennisdomein
- relationships: relationships geven de aard van verwantschap -tussen concepten of classes- weer
- properties: propterties, eigenschappen of attributen zijn het geheel van de kenmerken van een class of concept
Een concept kan over verschillende kennisdomeinen heen een andere betekenis, of andere gerelateerde concepten, hebben. Daarom is een ontologie typisch een conceptuele weergave van betekenissen binnen een bepaald kennisdomein. Ontologieën waarin algemene concepten, los van een specifiek kennisdomein, omschreven zijn, worden een foundation ontology, upper ontology of top level ontology genoemd. De Web Ontology Language (OWL) is een W3C-standaard voor het definiëren van Webontologieën. Bibliotheken die traditioneel de rol vervullen van classificeren en ordenen van informatie kunnen met de creatie en onderhoud van ontologieën een rol spelen in het semantische web.
NUR
NUR staat voor de Nederlandse Uniforme Rubrieksindeling en is sinds 2002 de opvolger van de NUGI. De NUR-standaard is samengesteld door verschillende organisaties uit het Boekenvak in Vlaanderen en Nederland.
NUR is een classifcatiesysteem dat met 3-letterige codes iets zegt over de inhoud en de verschijningsvorm van een boek. Het eerste cijfer geeft de hoofdrubriek weer (bv. 2 voor Kinderboeken). Het 2 en 3de cijfer vormen samen de subrubriek (bv. 82 voor Fictie 7-9 jaar).
Anders dan bij classificatiesystemen van, en toegekend door, bibliotheken wordt de NUR-code bepaald door de uitgever. Al bij de ISBN-registratie wordt een NUR-code voor een nog te produceren boek opgegeven. Dit vroege stadium van toekenning zorgt ervoor dat de rubricering afgedrukt is in het boek. Een uitgever kan maximaal 2 NUR-codes toekennen per titel.
De indeling wordt enerzijds gebruikt om zicht te krijgen op verkoopscijfers per rubriek en is anderzijds ook een mogelijk plaatsingssysteem voor fictie en non-fictie in de boekhandel of in de bibliotheek.
Meer informatie over NUR.
NUGI
NUGI staat voor de Nederlandse Uniforme Genre Indeling. NUGI is in 1986 ingevoerd als opvolger van de UGI die sinds begin jaren ‘70 van de vorige eeuw gebruikt wordt als een inhoudelijke rubriekscodering voor boeken. NUGI werd in 2002 vervangen door het huidige NUR-systeem. UGI werd ontworpen door de “Stichting Speurwerk betreffende het Boek”, het marktonderzoekinstituut van het boekenvak in Nederland.